Dossier Synodaliteit

Het Algemeen Secretariaat van de Synode heeft woensdag 20 mei 2026 een document gepubliceerd waarin de fasen, criteria en hulpmiddelen worden uiteengezet die de lokale kerken moeten begeleiden op weg naar de Kerkelijke Vergadering die gepland staat voor oktober 2028. Herinneren, interpreteren, oriënteren, vieren. Dit zijn de vier belangrijkste fasen die de lokale kerken, bisschoppenconferenties en continentale groeperingen begeleiden op weg naar de Kerkelijke Vergadering die in oktober 2028 in het Vaticaan zal plaatsvinden.

Ze worden voorgesteld door het Algemeen Secretariaat van de Synode ter ondersteuning van de uitvoeringsfase via het document Op weg naar de Vergaderingen van 2027–2028: fasen, criteria en hulpmiddelen ter voorbereiding op de Vergaderingen van 2027–2028, gepubliceerd op 20 mei.

De tekst definieert de kalender, de methodologie en de criteria waarmee lokale kerken over de hele wereld en hun nationale en continentale groeperingen worden opgeroepen om de vruchten te delen van de reis die is begonnen na het slotdocument van de synode van 2021–2024, in de aanloop naar de kerkelijke vergadering van oktober 2028.

De reis
Het proces, dat in elke fase zal uitmonden in de viering van een vergadering, ontvouwt zich in vier opeenvolgende momenten, gekenmerkt door sleutelwerkwoorden die hun kerkelijke en spirituele doel benadrukken. De eerste helft van 2027 staat in het teken van Herinneren. Evaluatievergaderingen in bisdommen en parochies worden opgeroepen om de ervaring van de implementatie van het Slotdocument te herlezen aan de hand van een verhalend verslag en een brief aan de andere kerken.

In de tweede helft van 2027 is het tijd voor Interpreteren. Vergaderingen van bisschoppenconferenties (nationaal of regionaal) zullen een theologisch-pastoraal verslag opstellen en een brief richten aan de andere lokale Kerken.

Oriënteren
Oriënteren zal de fase zijn van de eerste vier maanden van 2028, wanneer continentale vergaderingen een toekomstgericht verslag zullen opstellen waarin gezamenlijke prioriteiten en oriëntaties kunnen worden vastgesteld.

Oktober 2028 zal dan het moment zijn om te vieren. De kerkelijke vergadering van de hele Kerk zal in het Vaticaan bijeenkomen samen met de Heilige Vader. Op deze manier zal de ondernomen reis tot eenheid worden gebracht en toevertrouwd aan het onderscheidingsvermogen van de hele Kerk. Op elk niveau vormt de Vergadering niet de laatste fase van het proces, maar veeleer een feestelijk moment van evaluatie, synthese en bovenal een hernieuwde impuls voor de synodale omvorming van de Kerk.

Waarborging
Een gemeenschappelijke vraag waarborgt de eenheid van het proces, aangepast aan elke fase: in het licht van de reis die is ondernomen sinds de afsluiting van de Synode 2021–2024, en met het oog op het aanbieden van de vruchten ervan als een geschenk aan de andere Kerken en aan de Heilige Vader, welk concreet gezicht van een missionaire synodale Kerk en welke nieuwe wegen van synodaliteit komen in uw gemeenschap naar voren?

Het document verduidelijkt dat dit geen herhaling is van de synodale raadpleging, noch een toevoeging van verdere taken aan het leven van de gemeenschappen, maar veeleer een herlezing van wat reeds is ervaren, waarbij de vruchten en moeilijkheden ervan worden erkend en de opgedane ervaring beschikbaar wordt gesteld binnen een logica van uitwisseling van gaven tussen de Kerken.

Verslag van de continentale vergaderingen
De eerste twee vergaderingen – die op lokaal en nationaal niveau – zullen twee complementaire teksten opstellen: een reflectiedocument (het verhalende verslag voor bisdommen en eparchieën, het theologisch-pastoraal verslag voor bisschoppenconferenties) en een brief aan de andere lokale Kerken, opgesteld tijdens de vergadering zelf.

Dit laatste document wordt het concrete instrument voor de uitwisseling van gaven: elke gemeenschap biedt aan wat zij heeft gerijpt en maakt zich gereed om te ontvangen wat door andere Kerken wordt aangeboden. De continentale vergaderingen zullen ondertussen een toekomstgericht verslag opstellen dat zal dienen voor het opstellen van het Instrumentum laboris voor de Kerkelijke Vergadering van 2028. Al het materiaal zal volgens het volgende tijdschema naar het Algemeen Secretariaat van de Synode worden gestuurd: uiterlijk 30 juni 2027 voor de diocesane en eparchiale fase; uiterlijk 31 december 2027 voor de fase van de bisschoppenconferenties; en uiterlijk 30 april 2028 voor de continentale fase, ter voorbereiding op de Kerkelijke Vergadering van oktober 2028.

Kardinaal Grech: een tijd van gezamenlijk onderscheiden
“We stellen de lokale Kerken geen extra taak voor”, zegt kardinaal Mario Grech, secretaris-generaal van de Synode, “maar veeleer een tijd van gezamenlijk onderscheiden en dankzegging, waarin we samen opnieuw kunnen lezen wat de Geest in de Kerk laat groeien en de stappen kunnen herkennen die we geroepen zijn te zetten. De vergaderingen zijn geen sociologische raadplegingen, deliberatieve processen of technische evaluaties. Het zijn veeleer een diepgaande kerkelijke en spirituele ervaring van onderscheiding: een moment van synthese en hernieuwde impuls, opdat de uitwisseling van gaven tussen de kerken een concrete ervaring mag worden en synodaliteit steeds meer vertaald mag worden in de gewone stijl van het kerkelijk leven ten dienste van de zending.”

Het document benadrukt dat de samenstelling van de vergaderingen in overeenstemming moet zijn met hun doel en dat bij de selectie van deelnemers voldoende aandacht moet worden besteed aan de verhouding tussen mannen en vrouwen en tussen verschillende generaties, alsook aan culturele en kerkelijke diversiteit.

Hieronder vallen priesters, diakens, gewijde mannen en vrouwen, leden van verenigingen, bewegingen en nieuwe gemeenschappen, en gelovigen die niet tot georganiseerde structuren behoren, evenals de aanwezigheid van mensen die in kwetsbare of gemarginaliseerde situaties leven.

De verantwoordelijkheid voor het proces ligt bij de bisschop voor lokale vergaderingen, bij de voorzitter van de bisschoppenconferentie voor nationale of regionale vergaderingen, en bij de hoofden van continentale organen voor dat niveau. Synodale teams, die op elk niveau worden opgericht, zullen toezicht houden op de organisatie en coördinatie.

Nederland

De Landelijke Werkgroep Synodaliteit zal met het document aan de slag gaan om tot de toepassing in onze Nederlandse context te komen.

• De Nederlandse werkvertaling is hier te vinden.
• Samen met een samenvatting en de tijdlijn die ook als infographic beschikbaar is.
• Het document is in het Engels (en andere talen) te downloaden op de website van het Synode Secretariaat.

Bron en tekst: Vatican News