Nieuws

28 AUG

Column Mgr. De Korte: Gepolariseerd Amerika

​Afgelopen maand  heb ik een rondreis gemaakt door een deel van de Verenigde Staten. Samen met mijn zus bezocht ik het noordoosten van dit immense land. Naast New York en Washington reisden wij door New England. Feitelijk liggen hier de wortels van de VS.

Tot op de dag van vandaag blijft Amerika voor velen het land van de onbegrensde mogelijkheden. President Trump laat geen dag voorbij gaan om dat ideaalbeeld te bevestigen. Een land met een kolossale economie en een immens leger. Maar ook een land dat door de popmuziek en de filmindustrie van Hollywood wereldwijd immense culturele invloed uitoefent. De huidige president is daar apetrots op en slaat voortdurend op de nationalistische trommel.

Tijdens onze reis was er veel hartelijkheid. De omgangsregels zijn informeel en veel Amerikanen wekken de suggestie dat ze je al jaren kennen. Dat alles heeft ongetwijfeld te maken met de sterke democratische traditie van het land. Geen rangen en standen, zoals in het oude Europa, maar alle mensen als gelijken voor Gods aangezicht.

Polarisatie
Maar wie iets dieper graaft in de huidige Amerikaanse samenleving, ontdekt dat het ideale beeld de nodige correctie behoeft. Tijdens een wandeling in het Central Park zag ik bij een kraampje een anti-Trump button met als leus ‘Make America hate again’. Het vormde een parodie op de slogan van de president om Amerika weer groot te maken. Amerika is op dit moment een land met een extreme politieke polarisatie.

Republikeinen en Democraten vormen twee blokken van ongeveer gelijke omvang en voeren bijna voortdurend een loopgravenoorlog. Beide partijen gunnen elkaar steeds minder zodat veel wetgeving vanuit Washington stagneert. De media werken driftig aan de polarisatie mee. Op televisie zijn er zenders als Fox die bijna openlijk propaganda maken voor het beleid van de president. Maar op zenders als CNN komen vooral stemmen uit het kamp van de Democraten aan het woord. Een verhaal apart vormen websites die een giftig mengsel van haat en leugens verspreiden.

Hard kapitalisme
Vanuit Europees perspectief is de Amerikaanse samenleving hard en onbarmhartig. Rijk is vaak steenrijk en arm is vaak straatarm. Het land wordt gekenmerkt door zeer ongelijke inkomens- en vermogensverhoudingen. Bij ons zijn de scherpe kanten van het kapitalistische systeem gelukkig afgevijld. Sociale wetten fungeren als een vangnet voor mensen die tussen wal en schip dreigen te vallen. In de VS is dat vangnet veel kleiner. Met op sociaal terrein veelal uitermate schrijnende gevolgen. Gelukkig wordt een deel van de maatschappelijke ellende opgevangen door weldoende particulieren, fondsen en niet in de laatste plaats ook de kerken.

Anders dan in vele delen van Europa heeft religie, heel bijzonder ook het christelijk geloof, een grote betekenis in het alledaagse leven. In duizenden kerken wordt het evangelie  gepredikt. Het christelijk geloof brengt gelukkig ook een golf van liefdadigheid teweeg. Heel veel kerken hebben gaarkeukens en andere diaconale activiteiten voor mensen die in de marge van de samenleving zijn terecht gekomen.

Particulier initiatief
Rijke Amerikanen, die veel minder belasting betalen dan rijken in Europa, hebben een eigen ‘foundation’ op het terrein van onderwijs, cultuur, medische zorg of diaconie. Zo worden de steken die een relatief kleine overheid laat vallen door een veelheid van particulier initiatief voor een deel opgevangen. Maar op sociaaleconomisch niveau is het vaak niet meer dan noodhulp en wordt er aan de onderliggende structurele onrechtvaardigheid weinig of niets gedaan.

Wat is de toekomst van de VS? Zullen de maatschappelijke tegenstellingen verder toenemen?  De recente schietincidenten met tientallen doden hebben de verhoudingen verder op scherp gesteld. Hopelijk kunnen de kerken in het huidige gepolariseerde klimaat bruggen slaan en zorgen voor verbinding en nuance in het debat. Juist nu heeft de Amerikaanse samenleving dringende behoefde aan redelijke en gematigde leiders in kerk en maatschappij.

Mgr. dr. Gerard De Korte

 

28-08-2019