Nieuws

11 FEB

Bisschop daagt CDA uit: 'Put meer uit eigen bronnen'

​Bisschop Gerard de Korte verzorgde afgelopen zaterdag het meditatief moment op het verkiezingcongres van het CDA in de Kromhouthal in Amsterdam. Hij daagde de christendemocratie uit om meer uit de eigen bronnen te gaan putten.

Hier volgt de integrale tekst van de overweging van Mgr. De Korte:

Dames en heren,

Of mag ik zeggen: Broeders en zusters,

Gegroet deze prachtige wintermorgen.

Ik lees u allereerst een fragment uit de Heilige Schrift en wel: Marcus 4, 35-41:

“Op diezelfde avond tegen het vallen van de avond sprak Jezus tot hen: Laten wij oversteken. Zij stuurden het volk weg en namen Hem mee zoals Hij daar in de boot zat. Andere boten begeleidden Hem. Er stak een hevige storm op en de golven sloegen over de boot zodat hij al volliep. Intussen lag Hij aan de achtersteven op het kussen te slapen. Zij maakten Hem wakker en zeiden: ‘Meester, raakt het u niet dat wij vergaan?’

Hij stond op richtte zich met een dwingend woord tot de wind en sprak tot het water: ‘Zwijg, stil.’ De wind ging liggen en het werd volmaakt stil. Hij sprak tot hen: Waarom zijn jullie zo bang? Hoe is mogelijk dat jullie nog geen geloof bezit?’ Zij werden door een grote vrees bevangen en vroegen elkaar: ‘Wie is Hij toch, dat zelfs de wind en het water Hem gehoorzamen?’

Wij horen Jezus vandaag zeggen: ‘Waarom zo bang?’ In de bijbel klinken vaak de woorden: ‘Vrees niet’, ‘wees niet bang’. 365 maal zeggen bijbelgeleerden die goed kunnen tellen. Evenveel keer als de dagen van het jaar. Is dat toeval of valt het ons toe?

Het evangelie geeft een beeld van de eerste christenen. Een kwetsbare gemeenschap heen en weer geslingerd op de golven van de geschiedenis. De evangeliewoorden zijn te horen als woorden van troost en bemoediging. Jezus brengt de wind en het water tot rust. Christus is Heer. Ook vandaag zegt Hij tot ons: ‘Wees niet bang. Ik ben bij jullie alle dagen.’ Dat kan onze eigen angst tot bedaren brengen en ons maken tot verantwoordelijke mensen van hoop en vertrouwen.

Nederland vandaag
Sociologen zeggen: ‘Nederland is steenrijk maar ook doodsbang.’ Materieel en immaterieel is veel opgebouwd. Wij hebben een mooi zorgsysteem en een prachtig pensioenstelsel. Wij hebben een indrukwekkende Grondwet, met dank aan Thorbecke. Met een reeks van vrijheden. En een rechtsstaat met een optimale ruimte voor minderheden. Allemaal verworvenheden om fier op te zijn. Maar er leeft ook veel angst onder de bevolking.

In vele landen zien wij de opkomst van populisme en onvruchtbaar nationalisme. Eigen land eerst; eigen volk eerst. Al jaren geleden werd gesproken over een cultuur vol onbehagen. Wij zien boze, bezorgde mensen in gele hesjes. Wij zien demonstrerende tieners. Er heerst boosheid over tal van zaken: Stagnerende koopkracht. Een machtsverschuiving van arbeid naar kapitaal. Toenemende sociale ongelijkheid. Een onzekere toekomst van moeder aarde

Is er geen onbalans ontstaan tussen publieke en private belangen? Is het vertrouwen in de krachten van de markt niet te groot geworden? In ieder geval vinden velen dat de sociale gerechtigheid in gevaar is gekomen. De gele hesjes laten zich helaas vaak leiden door destructieve woede. Kapotte winkelruiten. Auto’s in de brand; doden zelfs.

Maar er is ook een constructieve woede mogelijkheid. Woede over onrecht omzetten in creatieve actie. Graag gun ik de christendemocratie die constructieve woede. Om onrecht stevig aan te pakken en rechtvaardigheid en onderlinge verbondenheid naderbij te brengen.

Juist dit jaar met de verkiezingen van maart en mei vormt een belangrijk politiek jaar. Welke koers is noodzakelijk om verdere politieke versplintering te voorkomen? Om een werkbare meerderheid in Den Haag houden? Hoe behouden wij een daadkrachtig Europa? Wat is nodig om de angst en het onbehagen bij de burgers weg te nemen?

Mag ik vandaag de christendemocratie uitdagen meer uit de eigen bronnen te gaan putten? Ik denk aan uw uitgangspunten: rentmeesterschap, gespreide verantwoordelijkheid, publieke gerechtigheid, solidariteit.

Rentmeesterschap
Als het gaat om rentmeesterschap denk ik als katholiek bisschop automatisch aan de meest recente sociale encycliek Laudato Si'. Paus Franciscus doet met deze rondzendbrief een hartstochtelijke oproep om onze aarde als ons gemeenschappelijk huis te beschermen. Ik zou hopen dat deze tekst van de paus juist ook door de christendemocratie in concreet beleid wordt omgezet.

In de komende decennia is een enorme transitie vereist, niet alleen als het gaat om onze energievoorziening maar ook als het gaat om ons produceren en consumeren. Onze ecologische voetafdruk moet snel kleiner worden. Ik hoop dat de christendemocratie op dit punt een voortrekkersrol wil innemen. In gehoorzaamheid aan de Schepper. En in het belang van de generaties na ons.

Gespreide verantwoordelijkheid
Het CDA heeft het katholieke denken over subsidiariteit en het protestantse denken over soevereiniteit in eigen kring samengesmeed in de term: gespreide verantwoordelijkheid. Niet het individu en de markt; niet de overheid, maar het brede maatschappelijk middenveld krijgt in het christendemocratisch denken het primaat.

Juist in onze dagen zien wij een onbalans tussen individu en gemeenschap. Er is veel eenzaamheid onder ouderen én jongeren. Juist ook de kerken als onderdeel van het maatschappelijk middenveld zijn bereid om met andere bondgenoten op te trekken om onderlinge banden tussen mensen te smeden. Dagelijks zijn vele duizenden kerkmensen in touw om zieken en ouderen te bezoeken en hun isolement te doorbreken.

Publieke gerechtigheid
Is de publieke gerechtigheid geborgd? Is in de afgelopen decennia het Angelsaksische model niet te dominant geworden? Heeft de christendemocratie het Rijnlandse model wel voldoende verdedigd? Niet alleen de belangen van de aandeelhouders zijn belangrijk, maar ook de belangen van de werknemers en de belangen van moeder aarde. Niet alleen profit, maar ook van people en planet.

Op dit moment zien wij bizarre inkomens in de top van de banken en het bedrijfsleven, maar ook in de wereld van de sport en de sector van het amusement. Het leidt tot decadent gedrag. En het leidt tot jaloezie en afgunst. Tegelijkertijd is er in ons rijke Nederland een onderkant van 8 procent van de bevolking arm, waaronder honderdduizenden kinderen.

Kim Putters van het Sociaal Cultureel Planbureau schat dat 30 procent van de bevolking financieel economisch uitermate kwetsbaar is. Zorgelijk is ook de verarming van een deel van de middenklasse. Een stabiele samenleving vraagt om een stabiele middenklasse. Verarming van de lagere middenklasse vertaalt zich dus een destabilisering van de samenleving.

Solidariteit
Vanouds stond de christendemocratie garant voor de solidariteit tussen de verschillende standen en klassen. Aan wie veel geschonken is, zal veel worden gevraagd. Rijken zijn geroepen tot verbondenheid met armen. Ontvangen talenten zijn niet er niet alleen voor zelfontplooiing, maar tot opbouw van de gehele samenleving. Juist nu is er behoefte aan solidariteit binnen Nederland. Aan solidariteit binnen Europa. Maar ook wereldwijd. Alle mensen zijn immers kinderen van dezelfde God.

Tot slot:
Ik kom tot een afronding. Wij leven in een spannende maar ook boeiende tijd. Anno 2019 dragen wij een grote verantwoordelijkheid. Juist nu staat de christendemocratie voor de opdracht een bijdrage te leveren aan een meer rechtvaardige en duurzame samenleving. Dat vraagt om moedige bestuurders en politici. Van Zygmunt Bauman is de uitspraak: ‘Wie niet meer gelooft in de toekomst, gaat dromen over het verleden.’ Maar er is geen tijd voor nostalgie. Wij kunnen het bestaan immers alleen maar vooruit leven.

De christendemocratische uitgangpunten moeten steeds worden geactualiseerd. Met name ook gevoed door het protestants en rooms-katholiek sociaal denken. Van harte hoop ik zo dat het CDA onze onzekere, soms angstige burgers kan bemoedigen en in hun kracht zetten op weg naar de toekomst.

Laten wij steeds weer luisteren naar de woorden van Christus: ‘Wees niet bang Ik ben bij jullie alle dagen.’ Vanuit die belofte kunnen christendemocraten goede moed houden en de hand aan de ploeg slaan.

Ik wens u Gods zegen.

Dank u wel

 

11-02-2019