Nieuws

24 JAN

Dag van het Jodendom 2019: 'Lernen' als heilige bezigheid

​Al tien jaar stimuleert de Rooms-katholieke Kerk in Nederland met de Dag van het Jodendom katholieken om door ontmoeting en dialoog, zowel de Joodse wortels van hun eigen Traditie te leren kennen en verdiepen, alsook het hedendaagse Jodendom. In dat kader vond onder meer een studiemiddag plaats op zondag 20 januari in ’s-Hertogenbosch.

Thema van de studiemiddag was ‘Lernen’. Het woord ‘lernen’ kennen we in het Nederlands als ‘leren’; in de joodse betekenis betreft het de heilige bezigheid om Tora en de traditie van het Jodendom beter te leren begrijpen.

Bijbeluitleg
Leo Mock, docent Judaïca aan de Tilburg School of Catholic Theology, was door ziekte helaas verhinderd om het hoofdreferaat te houden. Gelukkig was de prior van de abdij in Heeswijk, Joost Jansen o.praem, bereid om de deelnemers mee te nemen in de geschiedenis van bijbeluitleg, zowel binnen het jodendom als binnen de christelijke traditie.

Joost Jansen sprak over de onderscheiding die in het Jodendom groeide tussen Tora en Traditie, welke weer wordt opgedeeld in Halacha (commentaren die vooral de dagelijkse gang van zaken richting geven) en Agada (de vertellingen, poëzie, epiek en volksverhalen). Een groei die voortkomt, zo benadrukte hij, uit de wil om ieders bestaan te laten richten door de Tora.

Laboratorium
Dat bestaan is in iedere periode van de mensheidsgeschiedenis nooit eenduidig en ook niet eenvoudig. Interpreteren is dus noodzaak. Zo ontstaat het ‘lernen’. De grote schat aan halacha en agada heeft men in de loop der eeuwen bij elkaar gebracht. Rond het jaar 200 is er een verzameling Misjna geheten en enkele eeuwen later wordt die gevolgd door twee nieuwe collecties: de Babylonische Talmoed en de Talmoed van Jeruzalem. De joodse ‘lernende traditie’ is niet te verstaan zonder deze geschriften die steeds weer terug te voeren zijn op de Schrift.

Vervolgens sprak Joost Jansen over het fenomeen leerhuizen. Die zijn een soort laboratorium, zo zei hij, waar mensen zich die Openbaring van God eigen maken. Zo eigen, dat ze er zelf eigen woorden voor vinden. Er vindt een proces plaats van verwerken, van groeien in geloven én onmiddellijk ook de praktische relevantie van de Bijbelse boodschap ontdekken.

De bruid versieren
Na ingegaan te zijn op het viervoudig lezen van de Schrift (de letterlijke betekenis, de overdrachtelijke betekenis, de betekenis voor het goede handelen en de mystieke betekenis) sloot hij zijn referaat af met: “In de 4-voudige Schriftzin leg je – associatief - teksten bij elkaar. De joden hebben een mooi beeld voor dit aaneenrijgen van Bijbelteksten. Je maakt hiervan als het ware koorden, tressen, net zoals in het Hooglied de bruid prachtig haar heeft dat in tressen neer golft (Hooglied 4,1). Wie dus in het leerhuis bezig is om met de teksten te stoeien, siert de bruid met mooie kettingen, mooie tressen. En… Wie wil nou niet de bruid versieren?”

Dag van het Jodendom 2019 -2.jpg
Bill Banning verzorgde vanuit zijn onderwijservaring en als theoloog het co-referaat. Nadat hij over enkele problemen binnen het onderwijs had gesproken (te veel nadruk op het behalen van resultaten, eenzijdig gefixeerd op theoretische vormen van leren) citeerde hij de Joodse pedagoge Lea Dasberg (1930-2018): “Er bestaat geen andere pedagogie dan de pedagogie van de hoop.”

Vonk
Bevlogen ging Banning in op het wekken van die hoop bij leerlingen, waardoor hun vertrouwen in de toekomst gerechtvaardigd wordt. Naar zijn idee wordt de kern van die hoop niet zozeer in de inhouden van het onderwijs gevonden, maar in de manier waarop we met elkaar omgaan. “Dit omgaan met leerlingen vindt plaats tijdens alle gewone lesactiviteiten en is dus mogelijk bij ieder vak. Het gaat om een grondhouding.”

Deze grondhouding kenmerkt zich door het feit dat de leerlingen gezien en aangesproken worden als meewerkende ónderwerpen. Door elkaar, leraar en leerling, als ‘subject’ te erkennen, bevestigen en versterken zij elkaar in hun menselijkheid. “Wanneer wij elkaar zo tot mens maken, speelt er nog iets. Er resoneert iets diepers. Binnen die relatie ‘gebeurt het’: er springt een vonk over. Die overspringende vonk maakt het klaslokaal tot heilige grond.”

 

24-01-2019