Nieuws

14 MRT

‘Als katholiek hoef je niet per se bij één partij uit te komen’

​Hoe kunnen christenen hun stem laten horen in de landelijke politiek? De afgelopen weken sprak Katholiek Nieuwsblad daarover met vertegenwoordigers van de christelijke partijen. Mgr. Gerard de Korte, bisschoppelijk referent voor Kerk en samenleving, maakt in de uitgave van deze week de balans op. Voor een christelijk geluid zijn niet per se christelijke partijen nodig, stelt hij.

verkiezingen 2017.jpgEen bisschoppelijk stemadvies? Mgr. Gerard de Korte is historicus genoeg om meteen enthousiast van wal te steken over de tijd van de verzuiling, de emancipatie van het katholieke volksdeel en de doorbraakgedachte, die maakte dat katholieken zich weer losmaakte van de vanzelfsprekende keuze voor de toenmalige KVP. “Al vermoed ik dat onder kerkelijke katholieken het CDA nog steeds oververtegenwoordigd is. Maar als je simpelweg kijkt naar de vier miljoen gedoopten in ons land, dan stemmen die inmiddels natuurlijk op alle denkbare partijen”, aldus de bisschop van ’s-Hertogenbosch.
 
Met andere woorden: nee, aan stemadviezen doen de Nederlandse bisschoppen niet meer. Dat zou niet van deze tijd zijn. Wel hebben zij onlangs een gezamenlijke verklaringuitgegeven die katholieke kiezers moet helpen een goede keuze te maken straks op 15 maart. Mgr. De Korte: “Alle bisschoppen hebben daarin punten aangedragen waarop je als katholiek kunt letten bij het beoordelen van partijen. De kern is: ga hoe dan ook stemmen, laat je stem niet verloren gaan. Dien voor zover je het kunt overzien het algemeen welzijn, het bonum commune, en doe dat met je geweten als laatste instantie.”
 
Kan een katholiek met een gerust geweten op alle partijen stemmen?

“In principe wel. Zelf proberen wij als bisschoppen ook goede contacten te onderhouden met alle politieke partijen – niet alleen met de christelijke partijen dus. Wij brengen dan elementen in die ons aan het hart gaan, vanuit het christelijk sociaal denken. En zij kunnen hun visie inbrengen. Dat levert altijd heel interessante gesprekken op.

Marijke Heuvelink van de ChristenUnie vertelde vorige week in KN hoe haar katholieke ouders voor de VVD en GroenLinks kozen. Zelf ken ik ook belijdende katholieken bij de VVD, de PvdA en de SP. En waarom ook niet? Het gerechtigheidsideaal of het opkomen voor de zwakken van de SP – daarin zitten zeker raakvlakken met het katholiek sociaal denken. Dat geldt ook voor elementen van het liberalisme en de sociaaldemocratie. Als bisschoppen beseffen wij dat je niet kunt zeggen dat als je katholiek bent, je per se bij één partij uit moet komen. Voor alle partijen is wel wat te zeggen vanuit katholiek perspectief. 

Ik maak één uitzondering, en dat is de PVV. In mijn optiek staat het programma van die partij haaks op de katholieke visie op de rechtvaardige samenleving. Hoe ze bevolkingsgroepen tegen elkaar uitspelen, de vrijheid van godsdienst op de schop willen nemen, de rechtsstaat aanvallen – ‘nepparlement’, ‘neprechters’… Dat zijn dingen die ons zeer terughoudend zouden moeten maken.”
 
Toch zijn er ook katholieken die welbewust voor de PVV kiezen.
 
“Ik heb daar recentelijk nog met een parochiaan over gecorrespondeerd. ‘Ben ik dan een zondaar als ik PVV stem?’, vroeg hij me heel serieus. Nou ja, zulke termen zou ik er niet voor willen gebruiken. Ik heb hem geantwoord: ‘Uiteindelijk moet u uw geweten volgen, al denk ik dat u een verkeerde keuze maakt.’

Ik vind Wilders niet zo interessant, maar zijn achterban wel. De peilingen spreken elkaar wat tegen maar als straks blijkt dat misschien 20% van de bevolking op die partij stemt, dan zullen we dat als Kerk ook serieus moeten nemen. Hun zorgen zijn reëel: banen die op de tocht staan, de komst van groepen migranten, het gevoel van onveiligheid, de dreiging van terrorisme. Dat Wilders daar vragen over stelt, vind ik dus niet zo vreemd. Maar zijn antwoorden vind ik zo beroerd. Moskeeën sluiten, de Koran verbieden? De kwaliteit van de rechtsstaat blijkt uit hoe je recht doet aan minderheden. Wij zijn als katholieken en andere christenen ook minderheden in een dominant liberale en seculiere cultuur. Ook uit welbegrepen eigenbelang moeten we de godsdienstvrijheid van moslims verdedigen.”

Behartigen we de belangen van die christelijke minderheid dan niet het beste door christelijk te stemmen?

“Vanuit de Kerk bezien is dat niet per se noodzakelijk. We hebben de katholieke sociale leer, paus Franciscus’ encycliek Laudato Si’ is daar de mees recente verwoording van. Op basis van wat ik daarin lees, kan ik niet zeggen dat je automatisch op een christelijke partij zou moeten stemmen. In veel landen bestaan niet eens christelijke partijen.
 
Wel kun je zeggen: christendemocraten beroepen zich op dezelfde bronnen als de Kerk. Daarom kun je hen ook aanspreken op hoe zij het Evangelie vertalen. Zo vind ik dat als het CDA echt meent dat het zich beroept op het christelijk sociaal denken, het een andere positie binnen het politieke spectrum zou moeten kiezen. Van de geest van Laudato Si’ vind ik schrikbarend weinig terug in hun verkiezingsprogramma. Bij de kleine christelijke partijen, en met name bij de ChristenUnie, dan weer opvallend veel. De nadruk op sociale gerechtigheid en een duurzame samenleving, maar ook het opkomen voor trouw in het huwelijk, het leven beschermen van conceptie tot de natuurlijke dood.
 
Ik ben het eens met SGP-lijsttrekker Van der Staaij als hij zegt dat het constructieve én het tegendraadse bij de christelijke politiek hoort. Maar over tegendraads gesproken: we hebben de voorbije weken in de liturgie uit de Bergrede gelezen. Wat Jezus daarin zegt, is zo radicaal, dat het in geen enkel partijpolitiek volledig te vertalen is, zelfs niet van de christelijke partijen. Wij moeten ook daarom een voorbehoud maken bij elke politieke partij. Politiek behoort, theologisch gezegd, tot het ‘voorlaatste’. Wat mensen realiseren, ook in de politiek, staat altijd op gespannen voet met wat Jezus Christus ons uiteindelijke beloofd heeft.”
 
Dus het maakt ook weer niet zo veel uit welk vakje we roodkleuren op 15 maart?
 
“Het relativeert onze keuze. We moeten bescheiden zijn. Tegelijkertijd zijn we geroepen om tekens van Jezus’ koninkrijk op te richten. Dus kies voor de partij waarbij je de evangelische waarden het best terugziet, passend bij onze tijd en context. Ook wanneer zo’n partij misschien niet op alle punten aan die visie beantwoordt. Maar nogmaals: stem hoe dan ook, en doe dat met je geweten.”
 
 
Tekst: Anton de Wit /© Katholiek Nieuwsblad

 

14-03-2017