Nieuws

04 MEI

Herbestemming kerkgebouw

Bij kerken die aan de eredienst worden ontrokken komt altijd de vraag op: wat moet er met het gebouw gebeuren? Gemeenten willen vaak het kerkgebouw handhaven en verklaren het tot gemeentelijk monument. Het bisdom pleit in het belang van de parochie voor een verantwoorde opbrengst bij de verkoop van het gebouw en de grond.

De beste herbestemming is kerkgebouw

Henk Boudewijns, tot mei 2005 hoofd van de afdeling Bouwzaken van het bisdom, probeert de belangen van diverse partijen, zoals parochie, bisdom en gemeente zo goed mogelijk te waarborgen. Geen eenvoudige opgave, zo blijkt in de praktijk. De bisschop zegt: de kerken in ons bisdom moeten kerken zijn, binnen- en buitenkant moeten overeenstemmen. Boudewijns: "Van een kerk hoef je niet te zeggen wat het is, dat ziet iedereen wel. Maar wordt de ene kerk een danscentrum, de andere kerk snookercentrum en de volgende kerk een supermarkt, dan heeft de echte kerk die daar tussen staat geen uitstraling meer; dan is de kerk zijn identiteit kwijt. Maar ook minder ingrijpende herbestemmingen tasten de identiteit van een kerkgebouw aan. Amoveren, oftewel slopen, heeft daarom de voorkeur."

Markant
Veel kerken zijn echter markante gebouwen, die beeldbepalend of architectonisch zijn. Veel gemeenten willen om die reden een kerkgebouw juist handhaven. Boudewijns: "Als gemeenten merken dat er een kerk vrijkomt maken ze er vaak een gemeentelijk monument van. Dat kan zijn om stedebouwkundige, maar ook politieke of culturele redenen. Als bouwkundige kan ik mij goed voorstellen dat gemeenten op de bres springen voor een kerkgebouw, mits er ook voldoende financiële middelen tegenover staan. De parochie blijft immers eigenaar van de kerk en moet in het onderhoud voorzien. En daar ligt vaak het probleem." In een stad in het zuiden van het bisdom werd bij voorbeeld een moderne kerk op de monumentenlijst gezet omdat die getuigde van 'het rijke roomse leven' in die stad. Boudewijns: "Daar kwam niets beeldbepalends of architectonisch aan te pas. Maar de gemeente maakte er een markant gebouw van. De parochie had daardoor het nakijken."

Eisenpakket
Boudewijns. "Als een kerk gemeentelijk monument wordt, geldt er een uitgebreid eisenpakket en een lijst van verplichtingen waar de parochie aan moet voldoen. Helaas is de hoeveelheid subsidie vaak beperkt. Dus aan de ene kant is er veel bemoeienis van de gemeente, terwijl aan de andere kant de financiële tegemoetkoming gering is. Voor de parochie maakt dit de verkoop van de kerk lastig." Dat is ook het geval als de kerk een culturele herbestemming krijgt. "De gemeente bemoeit er zich mee, maar heeft er niet voldoende financiële middelen voor. Zij onderzoekt of er mogelijkheden zijn en concludeert vervolgens dat er een multifunctionele bestemming aan gegeven kan worden. De potentiële koper kan in de meeste gevallen de koopsom niet opbrengen, waardoor de parochie met een laag bedrag genoegen moet nemen, terwijl ze het geld hard nodig heeft voor het kerkelijk leven. Dat is zuur, wanneer je bedenkt dat de parochianen het gebouw met dubbeltjes en kwartjes bijeen gespaard hebben." Boudewijns vervolgt: "De Rijksdienst voor Monumentenzorg zegt in haar boek: 'Herbestemming van kerkgebouwen': 'De beste herbestemming van een kerkgebouw is kerkgebouw'. Dat is een visie die wij delen. Het bisdom wil er aan meewerken een kerkgebouw ter beschikking te stellen van een andere christelijke geloofsgemeenschap, mits die is aangesloten bij de Raad van Kerken en er een redelijke<

04-05-2005