Kerksluiting en vrijwilligers

Parochiefusies en het opschalen van de parochies hebben behalve vergroting van het werkgebied ook vaak gevolgen voor de aanwezige kerkgebouwen. Praktische argumenten als financiën en afgenomen kerkbezoek kunnen redenen zijn voor het sluiten van een kerk. Een ingrijpend gebeuren voor de dorps/wijk- en geloofsgemeenschap. Over ‘de verhuizing’ van de gelovigen, werkzaamheden en de uitvoerders voor zowel de parochianen als de vrijwilligers zal er goed moeten worden nagedacht. Dit onderwerp vraagt naast een goede planning en organisatie vooral ook een pastorale aanpak en visie.
Want niet alleen de maat van de gemeenschap moet dus anders, maar ook en vooral de wijze waarop de gemeenschap gestalte krijgt wat een nieuwe invulling van wat parochie zijn betekent. Daarom is in de bijlagen ook de notitie ‘Pastorale ondersteuning bij kerksluitingen’ opgenomen van de adviescommissie voor Pastorale Organisatie van het aartsbisdom Utrecht  geschreven voor pastorale teams met praktische aanwijzingen om kerksluitingen op een verantwoorde wijze uit te kunnen voeren.
 
Tips en trucs
We zijn als parochie zelf verantwoordelijk voor het goed organiseren van de kerksluiting. Het is een moeilijke klus die iedereen in de gemeenschap raakt. De opdracht is dus om álle activiteiten en betrokkenen in het vizier te hebben en gezamenlijk een proces aan te gaan. Parochies kunnen hierbij aan de volgende punten denken:

Een werkgroep ‘overstapservice’ in het leven roepen die met betrokkenen uit de gemeenschap en vertegenwoordigers uit pastoraal team en bestuur, het proces voorttrekt en tot een zo goed mogelijk einde  brengt.
 
Een goede inventarisatie van alle werkzaamheden en vrijwilligers maken. Wat verdwijnt er en wat blijft er op de oude plek (bv begraafplaats) en welke werkzaamheden en mensen moeten meeverhuizen? Welke aanpassingen zijn er nodig in de nieuwe situatie als gastheer van de  kerk die openblijft?
 
Communicatie is de sleutel van alle beweging. Moeilijke processen verdienen aandacht, uitwisseling van hartzaken en een heldere kijk om dit alles in goede banen te leiden en te houden.
 
Er dient in iedere grote parochie een vrijwilligersbeleid geformuleerd te zijn waarin de kerksluiting, en de aandacht
voor vrijwilligerszorg een duidelijke plaats heeft.
 
Het lokale vrijwilligerswerk dat in de wijken en dorpen blijft waar kerken gesloten worden, kan begeleid worden door de - lokale - contactperso(o)n(en) voor de vrijwilligers.
 
Indien de afstanden naar ‘de nieuwe kerk’ te groot is voor bepaalde doelgroepen is het opzetten van een meerijd- of overstapservice een goede zaak.
 
Eenieder beter leren kennen door na de zondagsviering met regelmaat de parochianen elkaar te laten ontmoeten bij een kopje koffie!
 
Meer informatie en voorbeelden
Er zijn verschillende voorbeelden opgenomen in het handboek van de uitvoering van overstappen naar een andere kerk door een voorgenomen kerksluiting die op dit moment door gefuseerde parochies gebruikt worden. Naast een zeer praktisch voorbeeld in de eerste twee bijlagen heeft de derde bijlage een pastorale insteek.
 
U vindt deze informatie in het handboek:
 
3.1. Voorbeeld:​ ​De Overstapservice
       ​​3.1.1. Algemene aanpak
​blz. 55
       3.2.2. Informatiebrief aan parochianen​
​blz. 56
​       3.2.3. Inschrijflijsten en rooster meerijd-service
​blz. 57
3.2. Voorbeeld: Handreiking kerksluiting​
​blz. 59
3.3. Bijlage ‘Pastorale ondersteuning bij kerksluitingen’ uit het Analecta
       van het aartsbisdom Utrecht, februari 2013 ​
​blz. 63